Ombor auditida odatiy topilmalar va ularning sabablari

Har bir ombor o'ziga xos, lekin audit paytida bir xil turdagi topilmalar qayta-qayta uchraydi. Quyidagi ro'yxat statistika emas, balki ombor tekshiruvlarida keng tarqalgan umumiy amaliy kuzatuvlar to'plami: sizning omboringizda bularning hammasi bo'lmasligi mumkin, ba'zilari esa aynan sizda uchraydi. Maqsad ro'yxatni o'qib, o'z omboringizda nimani tekshirish kerakligini bilib olish. Eng muhimi, topilma alohida muammo emas, uning ortidagi sabab muhim.

Hisob va haqiqat farqining odatiy sabablari

Kamomad yoki ortiqcha ko'pincha o'g'irlik emas, oddiy hisob xatosi bo'lib chiqadi:

• O'lchov birligi. Tovar dasturda donada, omborda qutida turadi. Bir qutida 12 dona bo'lsa, bitta xato yozuv 11 yoki 12 dona farq beradi.
• Ikki kod. Bir tovar ikki nom va ikki kartochka bilan kiritilgan: biridan minus, ikkinchisida plyus. Umumiy summa to'g'ri, kesimda esa noto'g'ri.
• Noto'g'ri joy. Tovar bor, lekin boshqa javonda. Sanoqda «yo'q» deb yoziladi, keyin tasodifan topiladi.
• Qabul xatosi. Yetkazib beruvchi 100 dona keltirdi, 96 dona sanaldi, dasturga 100 kiritildi.
• Kechikkan hujjat. Tovar jo'natilgan, hujjat esa ertasi kuni yoki bir haftadan keyin yoziladi.

Jarayon va hujjat topilmalari

Ikkinchi guruh jarayonning o'zidagi bo'shliqlar:

• Hisobdan chiqarish bitta imzo bilan rasmiylashtiriladi, komissiya yo'q.
• Qaytgan tovar qabul qilinmaydi yoki hujjatsiz alohida burchakda yotadi.
• Hujjatlar orqa sana bilan kiritiladi va oyning yopilishida qoldiq «tuzatiladi».
• Ruxsatlar ortiqcha: omborchi narxni, qoldiqni yoki yetkazib beruvchi kartochkasini o'zgartira oladi.
• Inventarizatsiya farqi tushuntirilmay, qoldiq tuzatish hujjati bilan «yopib» yuboriladi.

Jismoniy va boshqaruv topilmalari

Jismoniy tomondan tez-tez ko'rinadigan narsalar: muddati o'tgan yoki o'tayotgan tovar, FEFO tamoyili (muddati birinchi tugaydigan tovar birinchi chiqadi) bajarilmaydi; shikastlangan tovar hamon qoldiqda turibdi; ochiq qadoqlar va yorliqsiz javonlar; omborga begonalar erkin kiradi.

Boshqaruv tomonidan esa quyidagilar chiqadi: reglament umuman yo'q yoki yozilgan, lekin hech kim uni bilmaydi; yangi xodim ishni «ko'rib o'rgangan», yo'riqnomadan o'tmagan; moddiy javobgarlik shartnomasi yo'q yoki eskirgan; ichki nazorat yo'q, ya'ni omborni egasidan boshqa hech kim tekshirmaydi. Bularning har biri alohida mayda ko'rinadi, lekin bir joyda to'planganda nazorat umuman ishlamayotganini bildiradi.

Simptomdan sababgacha

Topilmani yozish yetarli emas. Auditor «nega» savolini bir necha marta takrorlab, ildiz sababga boradi. Shartli misol: auditda 12 mln so'mlik kamomad topildi. Bu hali sabab emas, simptom.

1. Nega kamomad? Chunki bir tovarning qoldig'i dona va quti hisobida aralashib ketgan.
2. Nega aralashgan? Chunki bitta kodga ikki xil o'lchov birligi kiritilgan.
3. Nega kiritilgan? Chunki kartochka qo'shilganda uni hech kim tekshirmagan.
4. Nega tekshirilmagan? Chunki kartochka yaratish huquqi omborchilarning hammasida bor.

Ildiz sabab: ruxsatlar. Shuning uchun tuzatish kamomadni yopish emas, kartochka yaratish huquqini cheklash va mavjud kartochkalarni tozalashdir. Faqat kamomadni yopsangiz, u keyingi oyda yana paydo bo'ladi.

Boshqa shartli misol: dorixona omborida auditor muddati o'tgan 40 ta qadoqni topdi. Sabab «xodim e'tiborsizligi» emas edi: yangi kirim eski partiya oldiga qo'yilgan, dasturda esa partiyalar bo'yicha muddat hisobi yuritilmagan. Tuzatish: qabulda yangi partiyani eskisining orqasiga qo'yish qoidasi, dasturda partiya va muddat maydonlarini to'ldirish, oyiga bir marta muddat bo'yicha ro'yxat chiqarish.

Ro'yxatdan o'z omboringizda qanday foydalanish

Ro'yxatdan beshta topilmani tanlang va ularni o'z omboringizda yarim kunda tekshiring:

1. Dastur kartochkalarida bir tovarning ikki nusxasi bormi?
2. O'lchov birligi omborda ham, dasturda ham bir xilmi?
3. So'nggi uch oyda orqa sana bilan kiritilgan hujjatlar qancha?
4. Hisobdan chiqarishda nechta imzo bor?
5. Muddati o'tgan yoki shikastlangan tovar qoldiqda turibdimi?

Bunday tez tekshiruv to'liq auditni almashtirmaydi, lekin ko'p hollarda eng yaqin muammoni ko'rsatadi. Javoblarni yozib qo'ying va uch oydan keyin yana tekshiring: shunda o'zgarish ko'rinadi.

Xulosa

Odatiy topilmalarning ko'pchiligi katta jinoyat emas, jarayondagi mayda bo'shliqlar yig'indisi: o'lchov birligi, ruxsat, kechikkan hujjat. Shuning uchun ularni topish ham, tuzatish ham mumkin. Tuzatishni eng arzon va tez natija beradigan joydan boshlang: ruxsatlar, o'lchov birliklari va hujjat muddatlari odatda aynan shunday. OmborAudit har bir topilmani sababi bilan hujjatlaydi va tavsiyalarni ustuvorlik, mas'ul va muddat bilan topshiradi.