Konsignatsiya va saqlashga berilgan tovar

Inventarizatsiya paytida javondagi hamma narsa sanaladi. Lekin javonda turgan har bir quti sizniki emas. Elektronika ulgurji kompaniyasi omborida yetkazib beruvchining 120 ta televizori komissiya sharti bilan turibdi, ayni paytda kompaniyaning o'z tovari Samarqanddagi dilerda sakkiz oydan beri tasdiqlanmay yotibdi. Birinchi holda zaxira ortiqcha ko'rinadi, ikkinchisida esa tovarning haqiqatan mavjudligiga hech kim ishonch hosil qilmagan. Bunday joylarni tekshirishning umumiy qoidasi: tovar kimning omborida turgani emas, kimning mulki ekani muhim.

Ikki yo'nalish

Muammo ikki tomondan keladi:

• Boshqalarning tovari sizning omboringizda: konsignatsiya, komissiya, javobgar saqlash, mijozning vaqtincha qoldirgan tovari.
• Sizning tovaringiz boshqalarda: viloyat diler, agent, 3PL operatori, marketplace omborida saqlanayotgan partiya, bozordagi savdo nuqtasi.

Birinchisida xavf zaxirani, qoldiqni va ba'zan javobgarlikni haddan tashqari oshirib ko'rsatishda. Ikkinchisida aktiv hisobda bor, lekin uni kim va qanday saqlayotgani tekshirilmagan.

Birinchi yo'nalish: omboringizdagi begona tovar

Auditor avval shartnomalarni so'raydi: qaysi tovarlar mulk huquqini o'tkazmasdan qabul qilingan? Keyin ularning qanday hisobga olinayotganini ko'radi.

1. Begona tovar jismonan ajratilgan, belgi yoki yorliq bilan belgilanganmi?
2. 1C'da u alohida hisobda (balansdan tashqari yoki alohida registrda) turibdimi, yoki oddiy qoldiqqa aralashib ketganmi?
3. Sanoq vaqtida u alohida varaqqa yozilyaptimi?
4. Sotilganda egasiga hisobot beriladimi va qanday muddatda?
5. Yo'qolsa yoki buzilsa, javobgarlik kimda? Sug'urta bormi?

Auditor bu savollarning javobini nafaqat so'raydi, balki omborga borib o'zi ko'radi. Aralashish eng ko'p uchraydigan xavf. Agar 120 ta televizor oddiy qoldiqqa kirib qolsa, kompaniya ularni «o'zimniki» deb sotishi, narx belgilashi va rezerv hisoblashi mumkin, keyin egasi tovarini talab qilganda esa omborda bo'lmay chiqadi.

Misol: aralashib ketgan qoldiq

1C'da televizorlar bo'yicha 340 dona qoldiq turibdi, sanoqda ham 340 dona chiqdi, shuning uchun hamma narsa joyida ko'rinadi. Lekin shundan 120 donasi komissiyada, ya'ni yetkazib beruvchining mulki. Kompaniyaning o'zi 220 dona televizorga egalik qiladi. Agar bitta televizor tannarxi 3 000 000 so'm bo'lsa, zaxira 360 million so'mga ortiqcha ko'rsatilgan. Yetkazib beruvchi tovarni qaytarib so'rasa, kompaniyaning haqiqiy zaxirasi birdaniga uchdan biriga kamayadi, sotuv rejalari esa buziladi. Sanoq natijasi bu yerda xatoni ko'rsatmaydi: muammo sonda emas, egalikda.

Ikkinchi yo'nalish: sizning tovaringiz boshqada

Bu yerda asosiy dalil tashqaridan keladi. Auditor tovar turgan tomondan yozma tasdiq so'raydi: «Sizda falon sanaga quyidagi tovar bor» degan ro'yxat yuboriladi, ular qoldiq va holatni tasdiqlab qaytaradi. Faqat o'z yozuvingizga tayanib bo'lmaydi, chunki dilerning ichida nima bo'layotganini bilmaysiz. Javob kelmasa, so'rov takrorlanadi va bu ham yozib qo'yiladi: jimlik tasdiq emas.

Samarqanddagi diler misolida kamida to'rtta narsa tekshiriladi:

• ikki tomon imzolagan qabul-topshirish dalolatnomasi mavjudmi;
• dilerdan so'nggi sotuv hisobotlari kelib turibdimi va ular sizning 1C'dagi jo'natmalarga mosmi;
• sakkiz oy davomida hisob-kitob (pul yoki qaytarish) bo'lganmi;
• tovar nomi, soni va seriya raqamlari dilerning qoldiq ro'yxati bilan mos keladimi.

Marketplace omborida turgan tovar uchun ham ayni shu: platformadagi qoldiq hisobotini o'zingizning 1C'dagi jo'natmalar va sotuvlar bilan solishtiring. Farq — kamomad yoki hisobga olinmagan qaytarish belgisi.

Hujjatlar to'plami

Har bir holat uchun papkada quyidagilar bo'lishi kerak: shartnoma (konsignatsiya, komissiya yoki saqlash), qabul-topshirish dalolatnomalari, yozma tasdiqlar, so'nggi sotuv hisobotlari. Shartnomada mulk huquqi qachon o'tishi, kim zarar ko'rishi, qaytarish muddati ko'rsatilgan bo'lsin. Aniq huquqiy savollar bo'yicha yurist bilan maslahatlashing.

Odatiy xatolar

• Begona tovar sanoq varag'iga umumiy qatorda yoziladi.
• Dilerlar bilan solishtirma yilda bir marta ham bo'lmaydi.
• Shartnomada qaytarish muddati ko'rsatilmagan, tovar «abadiy» dilerda yotadi.
• Hujjatsiz og'zaki kelishuv bo'yicha tovar «vaqtincha» qoldiriladi.
• Tashqi tasdiq so'rovi faqat omborchi orqali yuboriladi, javobni esa auditor to'g'ridan-to'g'ri olmaydi.

Xulosa

Qoldiq faqat o'z tovaringizni o'z mulki sifatida ko'rsatsa ishonchli. OmborAudit begona va tashqarida turgan tovar bo'yicha shartnoma, tasdiq va sotuv hisobotlarini solishtirib, egalikni hujjat bilan asoslaydi.