
Cut-off testi: davr chegarasidagi harakatlar
Hisobot sanasi arafasida va keyin bo'lgan kirim-chiqim to'g'ri davrga tegishli ekanini tekshiradi.
31 dekabr kuni kechqurun to'qimachilik importyorining omboriga yuk keldi. Tovar qabul qilindi, javonga qo'yildi, lekin kirim hujjati 1C'da 3 yanvarda o'tkazildi. Hisobot sanasi, ya'ni yil oxiri uchun bu partiya omborda bor, hisobda esa yo'q. Xuddi shunday, 30 dekabrda jo'natilgan tovarning sotuvi 2 yanvarga yozilishi mumkin. Davr chegarasidagi bunday siljishlarni tekshirish cut-off testi deb ataladi.
Nima uchun chegara muhim
Hisobotdagi qoldiq, kreditor qarz, tushum va foyda hisobot sanasiga bog'langan. Chegara yaqinidagi har bir harakat to'g'ri tomonga tushishi kerak, aks holda ikki davr ham noto'g'ri chiqadi. Odatiy uchta xato:
- Tovar hisobot sanasigacha kelgan, hujjat keyin o'tgan: qoldiq va kreditor qarz kam ko'rsatiladi. Masalan, 85 million so'mlik partiya 30 dekabrda kelib, 3 yanvarda o'tkazilsa, zaxira ham, qarz ham 85 million so'mga kam bo'ladi.
- Tovar hisobot sanasigacha jo'natilgan, sotuv keyin yozilgan: qoldiq ortiqcha, tushum kam.
- Teskarisi: tovar yanvarda jo'natilgan, hujjat dekabr sanasi bilan o'tkazilgan. Natijada yil «chiroyliroq» ko'rinadi.
Testni qanday o'tkazish
- Sanoq kuni oxirgi hujjat raqamlarini yozib qo'ying: oxirgi kirim № va oxirgi chiqim №. Varaqqa omborchi va komissiya a'zolari imzo qo'yadi.
- Sanoq vaqtida tovar harakatini to'xtating. Iloji bo'lmasa, har bir harakatni alohida ro'yxatga oling.
- Hisobot sanasidan oldingi oxirgi 10–15 ta kirim va chiqim hujjatini oling. Jismoniy sanani (darvoza qaydi, haydovchi yuk xati) 1C'dagi sana bilan solishtiring.
- Xuddi shuni hisobot sanasidan keyingi birinchi 10–15 ta hujjat uchun bajaring.
- 1C'da o'zgartirish tarixini ko'ring: davr yopilgandan keyin kiritilgan yoki orqa sana bilan o'tkazilgan hujjatlar bormi.
Sanoq hisobot sanasiga to'g'ri kelmasa (masalan, 28 dekabrda sanalgan bo'lsa), sanoq natijasiga sanoqdan hisobot sanasigacha bo'lgan kirimlar qo'shiladi va chiqimlar ayriladi. Bu hisob ham ish hujjatida ko'rsatiladi. Topilgan har bir siljish summasi, sababi va tuzatish yozuvi bilan topilmalar reestriga kiritiladi.
Misol: bitta partiyani kuzatish
Oxirgi kirimlar ro'yxatida №2417 hujjat bor: 85 million so'mlik mato partiyasi. Yetkazib beruvchining nakladnoyida sana 30 dekabr, darvoza qaydiga ko'ra mashina 30 dekabr soat 17:40 da kirgan, haydovchidagi yuk xatida omborchining imzosi ham o'sha kunniki. Lekin 1C'da hujjat 3 yanvarda o'tkazilgan. Auditor bu farqni topilma sifatida yozadi: zaxira va kreditor qarz 85 million so'mga kam ko'rsatilgan. Keyin sababini so'raydi: buxgalter nakladnoyni yangi yilda oldimi, omborchi hujjatni kech topshirdimi yoki dastur davrni yopib qo'ygan edimi? Sababga qarab tavsiya ham o'zgaradi: nakladnoylarni har kuni topshirish tartibi yoki hujjatni qabul kunining o'zida kiritish qoidasi.
Yo'ldagi tovar
Import qiladigan kompaniyada eng ko'p savol tug'diradigan joy shu. Tovar Xitoy yoki Turkiyadan yo'lda, to'lov o'tgan, lekin ombor hali ko'rmagan. Kimning mulki ekani va xavfi qachon o'tishi shartnomadagi yetkazib berish shartlariga (Incoterms bo'yicha FCA, DAP va hokazo) bog'liq. Shuning uchun yo'ldagi har bir partiya uchun shartnoma va yuk hujjatidagi o'tish sanasi ko'rib chiqiladi. Ombor hali sanamagan, lekin mulki o'tgan tovarni hisobda alohida «yo'ldagi tovar» sifatida ko'rsatish kerak. Qaysi hisob qoidasi qo'llanishi buxgalter bilan aniqlanadi.
Qayerda buzilish bo'lishi mumkin
- Davr rasmiy yopilgan bo'lsa ham, yanvarning birinchi haftasida ham dekabr sanasi bilan hujjat yoziladi.
- Yil oxirida yirik jo'natma kiritilib, yanvarda xuddi shunday qaytarish rasmiylashtiriladi.
- Mijoz omboriga hali yetib bormagan tovar sotilgan deb yoziladi.
- Qaytarilgan tovar hisobot sanasidan oldingi sana bilan kirim qilinadi, vaholanki u yanvarda qaytgan.
Shubhali belgi: yanvarning birinchi haftasida qaytarish yoki bekor qilingan hujjatlar keskin ko'payishi.
Xulosa
Cut-off testi katta ish emas: bir necha o'nlab hujjat va sanoq kunidagi imzolangan raqamlar varag'i yetadi. Ammo u zaxira va qarzni to'g'ri davrga o'tkazadi. OmborAudit chegara sanasi atrofidagi harakatlarni jismoniy va hisob sanalari bo'yicha solishtiradi va topilgan siljishlarni summa bilan ko'rsatadi.