Eskirgan va sekin aylanadigan zaxira uchun rezerv

Avtoehtiyot qismlari ulgurji omborida 640 million so'mlik zaxira bor. Shundan yirik qismi har hafta sotiladi, lekin javonlarning chetida ikki-uch yil oldin olingan, endi talab qilinmaydigan modelga mo'ljallangan detallar changib yotibdi. Hisobda esa ularning hammasi sotib olingan narxda turibdi. Natijada balansdagi zaxira ham, foyda ham ortiqcha ko'rinadi. Bunday tovar uchun oldindan rezerv yaratiladi: u qiymat pasayishini sotuv kunini kutmay hisobga olishga yordam beradi.

NRV'dan farqi

Sof sotish qiymati (NRV) aniq tovarni ko'radi: narxi tushgan, sotuv narxi tannarxdan past. Eskirgan va sekin aylanadigan zaxira uchun rezerv esa yoshga qaraydi: tovar qancha vaqtdan beri harakatsiz yotibdi, shuncha uni sotish ehtimoli kamayadi va sotilsa ham chegirmali bo'ladi. Ikkalasi ham zaxirani kamaytiradi, lekin sabab va hisob usuli boshqacha. Bitta tovar uchun ikki marta rezerv yaratib qo'ymaslik kerak.

Yosh bo'yicha hisobot

Asos: 1C'dagi «tovarlar yoshi» yoki «oxirgi harakat sanasi» hisoboti. Qoldiq guruhlarga bo'linadi, masalan:

• 0–90 kun: odatiy aylanish;
• 91–180 kun: kuzatuv ostida;
• 181–365 kun: sekin aylanadi;
• 365 kundan ortiq: eskirgan deb hisoblanadi.

Har guruh uchun rezerv foizi belgilanadi. Foizlar universal emas: ular kompaniyaning o'z sotuv tarixiga tayanishi kerak. Masalan, oxirgi ikki yilda bir yildan eski detallar o'rtacha tannarxning 40 foiziga sotilgan bo'lsa, ularga 60 foiz rezerv asosli bo'ladi.

Hisoblash misoli

Umumiy zaxira 640 million so'm. Taqsimot va rezerv:

1. 0–90 kun: 380 million so'm, 0 foiz, rezerv yo'q.
2. 91–180 kun: 120 million so'm, 10 foiz, 12 million so'm.
3. 181–365 kun: 80 million so'm, 30 foiz, 24 million so'm.
4. 365 kundan ortiq: 60 million so'm, 60 foiz, 36 million so'm.

Jami rezerv: 72 million so'm, ya'ni zaxiraning taxminan 11 foizi. Agar rezerv yaratilmasa, foyda aynan shuncha ortiqcha ko'rsatilgan bo'ladi.

Istisnolar

Yosh bo'yicha qoida mexanik qo'llanmaydi. Ba'zi tovarlar tabiatan sekin aylanadi, lekin qiymatini yo'qotmaydi: kamdan-kam ishlatiladigan, ammo to'xtab qolgan uskuna uchun muhim ehtiyot qism. Aksincha, dori-darmon, oziq-ovqat va kimyoviy mahsulotda yaroqlilik muddati o'tgan tovar, yoshidan qat'i nazar, to'liq rezervga tushadi. Mavsumiy tovarni esa mavsum boshidan emas, mavsum tugagandan keyin baholash kerak.

Auditor nimani tekshiradi

• Yosh hisobotining to'g'riligi. Eng ko'p uchraydigan nozik joy: tovarni filiallar orasida ko'chirish yoki qaytarish hujjati yoshni nolga tushirib yuboradi, eski tovar «yangi» bo'lib ko'rinadi.
• Hisobot sanasidan keyingi sotuvlar: «eskirgan» tovar qanday narxda ketdi?
• O'tgan yillarda hisobdan chiqarilgan yoki arzon sotilgan tovar tarixi: rezerv foizlari amalda bo'lgan yo'qotishlarga yaqinmi?
• Rezerv siyosati yozilganmi va har yili bir xil qo'llanyaptimi yoki foyda kam bo'lgan yillarda foizlar jimgina o'zgarib ketyaptimi.
• Rezerv kamomadni yashirish vositasiga aylanmaganini: ba'zan «eskirgan» deb belgilangan tovar aslida omborda yo'q bo'ladi.

Siyosat yozma bo'lsin

Rezerv foizlari, yosh guruhlari, istisnolar ro'yxati va qayta ko'rib chiqish muddati bitta qisqa hujjatda (hisob siyosatiga ilova) yozib qo'yiladi. Unda foizlarni kim tasdiqlashi ham ko'rsatiladi. Yozma siyosat ikki narsani ta'minlaydi: hisoblash har yili bir xil usulda bajariladi va rezerv rahbarning kayfiyatiga qarab emas, qoidaga ko'ra o'zgaradi. Keyinchalik tovar haqiqatan hisobdan chiqarilganda yoki arzon narxda sotilganda zarar yangidan emas, avval yaratilgan rezerv hisobiga yoziladi, shuning uchun foyda keskin tebranmaydi.

Odatiy xatolar

• Rezerv foizlari «sezgi bo'yicha» qo'yiladi, hech qanday tarix yoki asos yo'q.
• Yosh hisobotida ko'chirish va qaytarish yoshni yangilab yuboradi.
• Eskirgan tovar sanoq paytida e'tibordan chetda qoladi, natijada u kamomadga o'xshab ko'rinadi.
• Soliq jihatidan rezervning qanday e'tirof etilishi buxgalter bilan kelishilmaydi.

Xulosa

Zaxira qancha uzoq yotsa, uning haqiqiy qiymati shuncha kamayadi, hisob esa buni o'z vaqtida aks ettirishi kerak. OmborAudit yosh hisobotini qayta tekshiradi, rezerv foizlarini sotuv tarixi bilan solishtiradi va eskirgan tovar uchun asosli, hujjatlangan rezerv tuzishga yordam beradi.