IT nazorati: ombor dasturida ruxsatlar

Eng yaxshi yozilgan qoida ham dasturda bajarilmasa, ishlamaydi. Ko'pgina omborlarda 1C yoki boshqa dastur sakkiz-o'n xodimga o'rnatilgan, lekin ruxsatlar bo'yicha hech kim o'ylab ko'rmagan: kim birinchi kun nimaga kirgan bo'lsa, shu ruxsatlar qolgan. Natijada omborchi qoldiqni tuzatadi, hujjatni o'chiradi, narxni o'zgartiradi va hech qanday iz qolmaydi. IT nazorati shuni tartibga soladi: har bir kishi faqat o'z ishi uchun kerak amalni bajara oladi va bajargan har bir harakat izi qoladi.

Har bir kishiga alohida hisob

Eng birinchi qoida: bir kishi, bir login. «ombor», «admin» yoki «user1» kabi umumiy hisob ostida uch kishi ishlasa, kamomad chiqqanda kim nima qilganini aniqlab bo'lmaydi. Javobgarlik ham yo'qoladi. Parol shaxsiy, uni boshqaga aytish, daftarga yozib monitorga yopishtirish taqiqlanadi. Auditorning birinchi tekshiruvi ham shu: jurnalda bir foydalanuvchi nomi ostida bir vaqtda turli kompyuterlardan ish bo'lyaptimi?

Misol: jurnaldagi kechki tuzatish

Auditor jurnalda yakshanba kuni soat 22:40 da «ombor» logini ostida 14 pozitsiya bo'yicha qoldiq tuzatilganini topdi. Tuzatishlarning ko'pi kamomadni yopib qo'ygan edi. Login umumiy bo'lgani uchun kim kirgani noma'lum: omborchimi, uning o'rinbosarimi yoki ketib qolgan, lekin parolni hamon biladigan xodimmi. Har kimning o'z logini bo'lsa, savol bir daqiqada hal bo'lar edi. Shuning uchun tavsiya ham sodda: umumiy loginni yoping, har kimga alohida hisob bering va qoldiqni tuzatish huquqini bitta mas'ul kishida qoldiring.

Ishga kirish, o'tish, ketish

Ruxsat xodimning hayotiy yo'li bo'yicha yangilanib turishi kerak:

• Yangi xodim: ruxsat yozma so'rov bilan beriladi, rahbar tasdiqlaydi, nima berilgani yoziladi.
• Boshqa lavozimga o'tdi: yangi ruxsat qo'shiladi, eskisi olib tashlanadi. Aynan shu yerda «yig'ilib qolgan» ruxsatlar paydo bo'ladi: sotuv menejeri omborchi bo'lib o'tib, ikkala tomonning huquqini saqlab qoladi.
• Ishdan ketdi: hisob o'sha kuni bloklanadi. O'chirilmaydi, chunki jurnal va eski hujjatlardagi muallif nomi saqlanishi kerak.

Tekshirish oddiy: kadrlar ro'yxatini tizimdagi faol foydalanuvchilar ro'yxati bilan taqqoslang. Ishdan ketgan odamning hisobi hamon faol bo'lsa, bu darhol topilma.

Rollar va ruxsatlar jadvali

Ruxsatlar rollarga bog'lanadi, odamga emas. Oddiy jadval yetadi: qatorlarda rollar (omborchi, qabulchi, menejer, buxgalter), ustunlarda amallar (kirim, chiqim, tuzatish, hujjatni o'chirish, narx o'zgartirish, sozlamalar).

Eng xavfli amallar alohida e'tiborga loyiq:

• qoldiqni qo'lda tuzatish;
• o'tkazilgan hujjatni o'chirish yoki bekor qilish;
• orqa sana bilan hujjat kiritish;
• manfiy qoldiqqa ruxsat.

Bu amallarni faqat bir-ikki mas'ul kishi bajara olishi kerak. Vazifalarni ajratish masalasi alohida mavzu, bu yerda gap uni dasturda qanday amalga oshirish haqida.

Administrator huquqlari

Administrator hamma narsani qila oladi: sozlamalarni o'zgartirish, jurnalni tozalash, boshqaning huquqini berish. Ko'pincha bu huquq direktorda yoki «kompyuter bilan shug'ullanadigan» xodimda bo'ladi, u esa shu hisob bilan kundalik ishlaydi. To'g'ri tartib:

• administratorning oddiy ishi uchun alohida cheklangan hisobi bor;
• administrator hisobi faqat sozlash uchun ishlatiladi;
• paroli ishonchli joyda saqlanadi, ko'pchilikka ma'lum emas;
• tashqi dasturchiga kirish vaqtinchalik beriladi va ish tugagach yopiladi.

Sozlamalar, jurnal va zaxira nusxa

Dasturdagi bir nechta katakcha butun nazoratni belgilaydi. Auditor quyidagilarni ko'rib chiqadi:

1. Manfiy qoldiq taqiqlanganmi.
2. Yopilgan davrga hujjat kiritish taqiqlanganmi (o'zgartirishni taqiqlash sanasi).
3. O'zgartirishlar tarixi yoqilganmi va uni kim tozalay oladi.
4. Zaxira nusxa har kuni, boshqa joyda saqlanyaptimi va uni tiklash sinab ko'rilganmi.

Auditor nimani so'raydi

• foydalanuvchilar ro'yxati va ularning rollari;
• kadrlar ro'yxati bilan solishtirish;
• administrator huquqiga ega hisoblar soni;
• 90 kundan beri kirmagan faol hisoblar;
• umumiy loginlar bor-yo'qligi;
• jurnalda tunda va dam olish kunlari kiritilgan yoki tuzatilgan hujjatlar.

Xulosa

Dasturdagi ruxsat — bu qulf, jurnal esa kuzatuv kamerasi. Ularsiz yaxshi reglament ham qog'ozda qoladi. OmborAudit foydalanuvchilar ro'yxatini, ruxsat rollarini va muhim sozlamalarni tekshirib, qaysi joy orqali yo'qotish xavfi borligini aniq ko'rsatadi.